De Stamtafel: mijn notitieboek over hoop en cynisme

Deze week neem ik jullie graag mee in mijn notitieboek van Santa Maria.

Deze week even geen weekmenu. Ik wandelde een rondje om het Portugese eiland Santa Maria en had veel tijd om te schrijven in mijn notitieboek. Het prachtige landschap zorgde voor veel inspiratie, dus ik schreef veel. Hieronder deel ik enkele fragmenten uit mijn notitieboek van deze week. Daarnaast deel ik tips van podcasts die ik luisterde en de boeken die ik las.

Maandag 13 april 2026 — notitieboek Santa Maria

Het woord ‘vergankelijkheid’ komt steeds vaker in mijn hoofd op. Wat betekent het eigenlijk voor mij? Ik geloof niet dat alles vergankelijk is. Bepaalde elementen zullen mij ook gaan overleven, zoals mijn sieraden en boeken, maar andere, immateriële dingen, wat blijft daar van over? Welke normen en waarden blijven bestaan, en welke neem ik mee naar mijn volgende bestemming? Of ik daar in geloof, reïncarnatie, weet ik eigenlijk ook nog niet.

De vrouw die mijn tanddiamant zette zal al in haar zesde leven zijn. De vrouw naast wie ik zat in het theater had alles al een keer meegemaakt, en iedereen was ooit haar moeder geweest. Dat gaat mij een beetje de pet te boven.

Maar ik geloof wel dat alles wat je voelt en ervaart wordt gevormd door je omgeving en karakter. Ze bestaan naast elkaar, en de een kan niet zonder de ander. Ik vraag me af of bij iedereen de verdeling hetzelfde is. Ik denk van niet. Ik geloof graag dat mijn karakter van grotere invloed is dan mijn omgeving, maar ik denk dat het andersom is.

En och, wat hou ik van mijn omgeving. Ik heb zulke slimme, lieve, enthousiaste vrienden en collega’s die mij keer op keer verrijken. Ali, die mij uitdaagt om het van de andere kant te bekijken. Claire, die altijd enthousiast is en me leert dat je dingen ook zelf kunt maken. Nadja, die laat zien dat je met hard werken, enthousiasme en levenslust overal komt. En mijn allerliefste Nienke, die elke keer weer mijn wereldbeeld verbredt en me laat zien dat chillen en doordacht zijn essentieel zijn. En alle andere mensen die me laten zien dat je je eigen pad moet kiezen, of dat nu de filmschool in Brussel, de modeschool in Arnhem of koffiebranden in Den Haag is: mijn vrienden laten me zien wat er allemaal mogelijk is én dat we allemaal gewoon mensen zijn.

Goede kunstenaars doen dat ook voor mij, zoals Daan Koens, Tove Ditlevsen of Harmen van Liemt. Zij zetten me aan het denken en laten me kritisch kijken naar de norm. Zoveel mooie mensen op deze aarde, en toch heb ik het gevoel dat niemand in mijn omgeving aan de norm voldoet. Dus wat is die norm dan eigenlijk? En waarom wil ik mij daar zo graag tegen afzetten?

Af en toe voel ik mij écht nog een puber en wil ik mij tegen alles om me heen afzetten. Soms doe ik dat ook: dan zet ik alles uit en doe ik enkele dagen alleen waar ik zin in heb. Het liefst op een andere plek zoals nu: Santa Maria, het mooiste eiland van de wereld. Ik denk dat ik dat nodig heb: een paar dagen per jaar waarin ik mezelf met niemand vergelijk en even alleen met mijn gedachten ben. Die kunnen dan lekker doorrazen. Al kom ik altijd tot de conclusie dat ik mijn thuis mis, en dat is ook heel fijn.

Dat ik mezelf altijd zo vergelijk en me vaak zo onzeker voel vind ik zo stom. Ik denk dat iedereen het doet, maar toch kijk ik altijd met jaloezie naar anderen met het idee dat zij dit minder hebben. En dan merk ik dat het weer tijd is om even naar het einde van de wereld te gaan. Ze zijn, denk ik, sneller tevreden en leven rustiger, maar ze hebben ook minder mogelijkheden en zijn daar vaak ook tevreden mee.

De wereld is zo mooi. Waarom maken we er zo vaak met z’n allen zo’n potje van? We hebben een stuk minder nodig dan we denken, denk ik.

Ik hou van “denk ik” zeggen, want dan hou ik de verantwoordelijkheid bij mijn gedachten en niet bij mezelf. Ben je verantwoordelijk voor je gedachten of alleen voor je acties? Ik denk dat je altijd tot op zekere hoogte verantwoordelijk bent voor je gedachten en de uitingen daarvan, maar dat de verantwoordelijkheid niet alleen bij jou ligt. Het komt altijd ergens vandaan en met een milde blik valt alles te verklaren.

Ik hou van een milde blik. Hoewel ik die zelf wel vaker kan gebruiken. Soms ben ik te kritisch op anderen, nog vaker op mezelf. We zijn allemaal maar mensen en ik geloof dat we dit allemaal voor de eerste keer doen. Dat betekent niet dat we niet kritisch mogen zijn, maar kritisch met een milde blik is beter. Ga uit van het goede van je medemens, want samen kom je verder.

Dinsdag 14 april 2026 — notitieboek Santa Maria

Ik hou van woorden waar on voor staat. Ongelooflijk, onmogelijk, ongrijpbaar, ongewisse, ongemak, ongeluk, ongeval. Het gaat ervan uit dat iets in eerste instantie wel geloofwaardig, mogelijk, grijpbaar of lief was, maar alsof — nog zo’n mooi woord — het op het laatste moment niet — of onwaar — bleek te zijn. Het laat zien dat we hebben geprobeerd maar toch niet werkelijk werd waar we zo op hoopten.

Hoop is ook zoiets ongrijpbaars. Het heeft voor iedereen zo’n andere definitie. Hoe ik hoop zou definiëren: iets wat ik vurig wil dat gaat gebeuren, waar ik mijn best voor ga doen maar waar ik verder geen invloed op heb. Ik moet maar hopen dat mijn hoop werkelijkheid wordt. Hoop is voor mij een realistische droom: als de sterren goed staan en iedereen goedgehumeurd is kan hij zomaar werkelijkheid worden. Van mijn dromen wil ik niet altijd dat ze werkelijkheid worden, van mijn hoop wel.

Zo hoopte ik dat ik met vriendelijke mensen mijn hut zou delen tijdens deze wandeltocht. Die hoop is werkelijkheid geworden. Ik deel mijn hut met Jeff en Dana uit de Verenigde Staten. Ze hebben net een huis gekocht in Rhode Island en maken wel vaker hutentochten. Hij werkt als software-developer, zij bij een non-profit. Ze wist niet dat je sociale media nu gecheckt worden als je Amerika in wilt. Hij wist dit wel. Zo gek dat dit zo ver van hun leefwereld af ligt. Ze zijn nu zo’n twaalf jaar samen.

Tijdens de wandeling vandaag zong ik veel liedjes. Niet alleen Habiba, maar ook Kom van dat dak af en Annabel. Ik vind muziek toch zo cool. Het is bizar hoe mensen iedere keer weer iets nieuws kunnen verzinnen. Sowieso blijft die creativiteit van de mens mij verbazen. Hoe is het mogelijk dat we, telkens weer opnieuw, blijven innoveren en nieuwe dingen blijven maken. Verhalen blijven verzinnen en schilderijen ontwerpen. Het is simpelweg bizar.

Woensdag 15 april 2026 — notitieboek Santa Maria

Meedogenloos beklom ik vandaag de berg. Na even te hebben gezwommen en een broodje te hebben gegeten ging ik op zoek naar de voet van de berg. Gek genoeg kon ik de route niet vinden en waren er twee Amerikanen die hier op het eiland wonen, zo lief om mij te helpen. Ze liepen wel 2 km mee en legden me van alles uit over de route. Ik voel me zo welkom hier op het eiland. Iedereen groet elkaar en biedt me water en hulp aan. Het is zo lief. En cool. Ik had niet verwacht dat het me zo makkelijk af zou gaan. Waarschijnlijk komt dat doordat ik enkel en alleen hoef te doen waar ik zin in heb en helemaal mijn eigen tempo mag bepalen. Ik geloof graag dat ik die autonomie in Nederland ook heb, maar in de praktijk blijkt dat toch vaak anders te zijn. Ik denk sowieso dat we minder autonomie hebben dan we denken. Om aan “het systeem” te ontsnappen heb je flink wat lef nodig. Ik denk niet dat ik dat wil.

Ik kan “het systeem” vaak ook wel waarderen. Dit zal denk ik grotendeels komen doordat het zelden tegen me werkt en ik er vaak ook aan meewerk. Ik ben super trendgevoelig en onzeker, dus vaak het perfecte slachtoffer voor advertenties. Maar ik leer steeds beter om kritisch te kijken. Niet alleen naar advertenties maar ook naar het nieuws en de meningen van anderen. Wel doe ik mijn best om constructief te blijven. Ik wil niet cynisch worden. Dat is het begin van het einde.

Cynisme zorgt ervoor dat angst de overhand neemt en kwetsbaarheid geen ruimte meer krijgt. Cynisme is de puurste vorm van angst. Het geeft aan dat je de consequenties van daden niet onder ogen kan of wil komen en het haalt jou als oplossing of veroorzaker weg van het probleemverhaal. Maar dat is nu net het probleem: we maken allemaal, altijd, deel uit van het verhaal. En vaker wel dan niet dragen we ook verantwoordelijkheid. Als je terugschiet in cynisme leg je die verantwoordelijkheid buiten jezelf.

Er zijn natuurlijk ook dingen waar je weinig tot geen verantwoordelijkheid over hebt. Wat je daarin wel kunt doen, is de mensen met verantwoordelijkheid bewust maken van die verantwoordelijkheid. Of je kunt het onderwerp agenderen zodat de verantwoordelijkheid genomen wordt. Als je terugschiet in cynisme laat je het gaan en denk je niet meer constructief mee. Je gaat niet aan de haal met je angst maar zet dit om naar zijn meest onbruikbare vorm. En dat is jammer, want angst kan je zo ver brengen. Angst en kwetsbaarheid zijn ons sterkste wapen, daar geloof ik heilig in. Het geeft mij vaak de kracht om mij in te zetten voor de dingen die ik belangrijk vind. Ik vind het soms beangstigend, maar dan ben ik blij dat ik het voel. Eén van mijn angsten is dat ik cynisch wordt. Maar dat gaan we niet laten gebeuren.

Zondag 19 april 2026 — notitieboek Santa Maria

Consequentie en gewoonte hebben onze samenleving op dit moment in hun greep. Ik heb het gevoel dat na de lancering van “Atomic Habits” iedereen plots een lifestylegoeroe is. Daar ben ik niet zo vatbaar voor, maar ik denk wel dat gewoonten heel belangrijk zijn. Zo is mijn gewoonte om altijd direct de afwas te doen, niet met buitenkleding op mijn bed te komen en altijd direct te lezen als ik wakker wordt.

Op dit moment ben ik een nieuwe gewoonte aan het aanleren: iedere dag minimaal twee pagina’s in dit notitieboek volschrijven. Zo blijf ik mijn schrijfkunsten trainen, ook als ik minder inspiratie heb. Schrijven zorgt ervoor dat ik met afstand naar bepaalde fenomenen kijk en dat ik mijn emoties beter onder woorden kan brengen. Bovendien geeft het me energie en dopamine.

Die dopamine is sowieso een dingetje. Ik ben er verslaafd aan, net als aan mijn telefoon, die mij constant dopamine geeft. Ella Aafjes maakte hier een mooie korte film over: “Hoe ik eindelijk van mijn telefoonverslaving af kwam”. Hierin zet ze uiteen hoe ze telkens weer in de “troeploop” terechtkwam. Een vicieuze cirkel van doomscrollen, telefoongebruik minderen, tevreden zijn en op een onzeker moment weer terugvallen. Door het inzicht dat ze al sinds haar 17e in deze troeploop zat en het aanschaffen van een “dumbphone” is ze hieraan ontsnapt. De dopamine haalt ze nu uit dingen waar ze meer moeite voor moet doen, zoals haar agenda op papier bijwerken of muziek op haar MP3-speler zetten.

De moed om te ontsnappen aan de troeploop heb ik nog niet: ik heb namelijk vooruitziende fomo en praat mezelf aan dat ik sociale media nodig heb voor mijn werk. Wel probeer ik mijn dopamine steeds meer in andere dingen te vinden. Het uitlezen van een boek, het maken van een tekening of een stuk schrijven in dit notitieboek geven mij meer dopamine dan mijn telefoon ooit zou doen. Ik ga er dus lekker mee door. Tot ik die stomme telefoon helemaal niet meer interessant vind.

Tips

Podcastmaker Lars van Eijden hoort begin 2024 dat zijn goede vriend Mark is opgepakt. Samen met collega Rick Uilenbroek en advocaat Christian Visser duikt hij erin. Al snel blijkt het te gaan om een sextortionzaak van ongelooflijke omvang. Een ijzersterke podcast.
Heimwee moet je koesteren — Floortje Dessing vertelt over de inspirerende reizen die ze maakte en wat ze hiervan leerde. Leest lekker makkelijk weg.
Waarover ik praat als ik over hardlopen praat — Haruki Murakami vertelt over de positieve effecten die hardlopen op zijn leven en schrijverscarrière heeft. Ik ben helemaal geïnspireerd en ga, zodra ik weer in Nederland ben, testen of hardlopen iets voor mij is. Ik ben bang dat schrijven in mijn notitieboek de voorkeur heeft :).